Opieka menopauzalna i HTZ – czy? dlaczego? komu? jaka?

Organizatorzy przekazali uczestnikom najnowsze informacje z XIII Światowego Kongresu Międzynarodowego Towarzystwa Menopauzy. Podczas spotkania lekarze podkreślali rolę opieki menopauzalnej w życiu dojrzałych kobiet oraz przedstawili aktualnie stosowane metody hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Jedna z nich – hormonoterapia transdermalna dzięki zewnętrznej aplikacji omija wątrobę i chroni układ naczyniowo – sercowy pacjentki poprzez spowolnienie powstawania uwapnionych blaszek miażdżycowych. Patronat merytoryczny nad spotkaniem objęło Polskie Towarzystwo Menopauzy i Andropauzy. Patronem medialnym został portal poświęcony interdyscyplinarnym aspektom medycyny menopauzy: Opiekamenopauzalna.pl

Dojrzewanie, podjęcie decyzji o antykoncepcji a następnie narodziny dziecka to jedne z najważniejszych etapów w życiu biologicznym każdej kobiety. Menopauza, nazywana także klimakterium, to kolejny istotny moment, zupełnie inny niż wszystkie wcześniejsze. Termin menopauza pochodzi z języka greckiego i oznacza: men – miesiąc i pauza – przerwa. W dosłownym znaczeniu oznacza ostatnie krwawienie występujące u kobiety w okolicy 50. roku życia. Klimakterium jest efektem systematycznego zaniechania produkcji przez jajniki hormonów płciowych. W trakcie tzw. okresu przejścia menopauzalnego w organizmie kobiety następuje niedobór estrogenów, co przejawia się przede wszystkim nieregularnością cyklu miesiączkowego. W następstwie tego obniża się poziom produkowanych przez jajniki estrogenów. Pojawiają się i stopniowo nasilają tzw. objawy wypadowe obejmujące: kołatanie serca, nadmierna potliwość, zmienność nastrojów z tendencją do depresji czy „uderzenia krwi do głowy”. Objawom tym często towarzyszą pozasomatyczne symptomy menopauzalne mogące obniżać jakość życia. Należą do nich: nadwrażliwość, kłopoty z koncentracją i zapamiętywaniem. Niekorzystnie także zmienia się praca mózgu. Obniżona samoocena w zakresie atrakcyjności fizycznej spowodowana jest w tym okresie życia kobiety skłonnością do nadwagi, zmianom sylwetki oraz niekorzystnym przemianom w obrębie skóry – następuje spadek jej gęstości.

Czym jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ) i dlaczego się ją stosuje?

Medycyna dysponuje różnymi metodami tzw. zastępczych terapii hormonalnych dobieranych indywidualnie pod kątem danej pacjentki. Dzięki zastosowaniu hormonoterapii uzupełniany jest niedobór estrogenów, których brak niekorzystnie odbija się także na pracy mózgu – kobiety po menopauzie doświadczają osłabienia pamięci i zaburzeń koncentracji. Nie bez znaczenia jest korzystny wpływ estrogenów na skórę. Większość pacjentek w wieku menopauzalnym po kilku miesiącach stosowania terapii hormonalnej (HT) z zadowoleniem stwierdza poprawę w zakresie uwodnienia i jędrności skóry. Terapia hormonalna wieku menopauzalnego ma za zadanie przede wszystkim wyeliminowanie lub znacznie złagodzenie objawów klimakterycznych zarówno pochodzenia somatycznego jak również psychosomatycznego. Estrogeny są najskuteczniejszym lekiem łagodzącym ww. objawy klimakteryczne. Poza poprawieniem jakości życia kobiety storturowanej objawami klimakterycznymi, odpowiednio rozpoczęta i prowadzona terapia hormonalna ma na celu zapobieganie takim chorobom jak osteoporoza czy choroba niedokrwienna serca.

Jakie są najnowsze trendy dotyczące opieki menopauzalnej i HTZ w Polsce i na świecie?

Według najnowszych wytycznych z XIII Światowego Międzynarodowego Towarzystwa Menopauzy wskazaniem do hormonalnej terapii systemowej są nasilone objawy wypadowe, natomiast wskazaniem do lokalnego zastępstwa estrogenów są objawy atrofii urogenitalnej.
W przypadku wskazań do terapii systemowej stosowana jest forma podawania hormonów najczęściej przezskórna – plaster lub doustna – tabletka. W trakcie prowadzenia menopauzalnej terapii hormonalnej może zachodzić potrzeba zmiany preparatu, w tym również zmiany drogi podawania hormonów. Do zmiany takiej skłonić może lekarza wystąpienie objawów niepożądanych, którymi mogą być: wzdęcia czy bóle w nadbrzuszu sugerujące złą tolerancję doustnej drogi przyjmowania hormonów ze strony wątroby. Z kolei wystąpienie miejscowego odczynu alergicznego na plaster może skłonić do zmiany drogi podawania z przezskórnej na doustną. Obie najczęściej stosowane drogi podawania hormonów (doustna – tabletki i przezskórna – plastry) mają swoje plusy i minusy. Najnowsze badania wskazują jednak, że droga podawania hormonów (doustna lub przezskórna) ma znaczenie dla bezpieczeństwa terapii hormonalnej. Zastosowanie hormonoterapii w postaci plastrów w mniejszym stopniu niż przyjmowanie tabletek wywołuje niekorzystne zmiany w układzie krzepnięcia. Ponadto transdermalne podawanie hormonów wiąże się w porównaniu z doustnym z mniejszym wpływem na gęstość piersi w badaniu mammograficznym.

Jakie są korzyści z terapii hormonalnej wieku menopuzalnego?

Hormonoterapia ma za zadanie przede wszystkim wyeliminowanie lub znaczne złagodzenie objawów klimakterycznych. Najskuteczniej łagodzone są one przez estrogeny. Poza poprawieniem jakości życia kobiety „zmęczonej objawami klimakterycznymi”, odpowiednio rozpoczęta i prowadzona terapia hormonalna ma na celu zapobieganie takim chorobom jak osteoporoza czy choroba niedokrwienna serca. Wzrasta liczba dowodów wskazujących na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo – zatorowej w wyniku stosowania terapii hormonalnej drogą doustną.